بازكننده درهاى بسته است ; نه اين كه درب خانه هاى مردم را باز مىكند بلكه به معناى بازكننده دلهاى قفل شده و زنگار بسته است ، اين دلهايى كه به فكر مادّيات ، ثروت دنيا ، زر و زيور دنيا ، شهوت پرستى و تمايلات نفسانى است ، همه دلهاى قفل شده است ، پيامبر ( صلى الله عليه وآله و سلم ) آمد تا دلها را به معنويّات و عالم آخرت بگشايد و اين دلهاى تاريك را روشن كند . « وَالْمُعْلِنِ الْحَقَّ بِالْحَقِّ » ( و آن پيغمبرى كه به وسيله حق ، حق را ظاهر كرده است . ) « معلن » به معناى اعلان كننده و آشكار كننده است . ما از اين جمله كه رسول خدا ( صلى الله عليه وآله و سلم ) آشكاركننده حق به وسيله حق است ، استفاده مىكنيم كه آن حضرت با عقل و منطق حق را براى مردم ظاهر كرده است نه با دروغ و از راه باطل ; يعنى اين چنين نبوده كه پيغمبرخدا ( صلى الله عليه وآله و سلم ) معتقد باشد هدف وسيله را توجيه مىكند و لذا براى اثبات مدّعاى خود هر دروغى را بگويد و هر خلافى را مرتكب شود ، بلكه او با عقل و منطق و بيان صحيح حق را كه همان اسلام و توحيد است ظاهر كرده است . اينجا ابن ابى الحديد معناى ديگرى براى اين جمله گفته كه خلاف ظاهر است ; او مىگويد : حق دوّم در اين جمله به معناى جنگ و ستيز است ، « المعلن الحقّ بالحقّ » يعنى او به وسيله جنگ و ستيز ظاهركننده حق است ، و جنگ و ستيزى كه پيغمبر ( صلى الله عليه وآله و سلم ) به پا مىكند حق است ، پس رسول خدا ( صلى الله عليه وآله و سلم ) به وسيله جنگ و ستيز كه حق است حق را ظاهر كرده است . ( 1 ) ما گفتيم كه اين معنا خلاف ظاهر است . « وَالدَّافِعِ جَيْشَاتِ الاَْبَاطِيلِ » ( و آن پيغمبرى كه دفع كننده جوش و خروشهاى باطل ها بود . )

--> 1 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 6 ، ص 140